Empatiya çatışmazlığı milyonçularda daha çox olur!

Qarşıma belə bir şəkil çıxdı, iş adamı uşağa hədiyyə edilmiş papağı əlindən onun iradəsi olmadan əlindən alır. İş adamı, tanınmış polşalı milyonçudur.

Bu hadisə 2025-ci il ABŞ Açıq Çempionatında (US Open), Nyu-Yorkdakı Flushing Meadows tennis kompleksində baş verib. Hadisədə görünən şəxs Polşalı iş adamı Piotr Szczerekdir. O, Polşanın yol və infrastruktur şirkəti Drogbrukun CEO-sudur. Hadisənin gedişi belə olub:

Polşalı tennisçi Kamil Majchrzak qələbədən sonra tribunadakı azyaşlı azarkeşə öz imzalı papağını hədiyyə etmək istəyirdi.
Uşaq papağı almağa uzanarkən Piotr Szczerek araya girərək papağı götürüb öz çantasına qoydu.
Uşaq etiraz etsə də, o, papağı geri qaytarmadı.
Bu an televiziya kameralarına düşdü və sosial şəbəkələrdə böyük narazılıq yaratdı.

Hadisədən sonra:
Piotr Szczerek ictimai şəkildə üzr istədi. O bildirdi ki, həmin anda tennisçinin papağı öz oğullarına vermək istədiyini düşündüyünü və böyük səhv etdiyini anlayıb. Papağın sonradan uşağa qaytarıldığını da açıqladı.
Tennisçi Kamil Majchrzak isə uşağı taparaq onunla şəxsən görüşdü, yeni imzalı papaq və digər xatirə hədiyyələri verdi.
Bu hadisə xüsusilə ona görə geniş müzakirə olundu ki, bir şirkət rəhbərinin azyaşlı uşağa qarşı belə davranışı etik baxımdan çox mənfi qarşılandı və video milyonlarla dəfə izlənildi.

Mənə maraqlı olan isə bu milyonçunun bu hərəkəti niyə etməsidir. Niyəsini açaq.

1. Ani impuls. Bəzən insanlar həmin an əldə etmək istədikləri bir şeyə o qədər fokuslanırlar ki, qarşı tərəfin – xüsusilə uşağın – hisslərini nəzərə almırlar.
2. Status hissi. Yüksək vəzifədə olan bəzi insanlar fərqinə varmadan “mən bunu edə bilərəm” düşüncəsinə qapılırlar. Bu, hər CEO-da olmur, amma güc və status bəzi insanlarda özünə həddindən artıq haqq vermə hissini artıra bilər.
   
3. Rəqabət və sahib olma meyli. Bəzi insanlar nadir və ya dəyərli hesab etdikləri əşyanı əldə etmək üçün etik sərhədləri ikinci plana keçirirlər.
   
4. Empatiya çatışmazlığı. Uşağın məyusluğunu görməsinə baxmayaraq əşyanı götürməyə davam etmək, həmin anda qarşı tərəfin hisslərini kifayət qədər nəzərə almadığını göstərə bilər.
   Maraqlı məqam odur ki, sonradan onun üzr istəməsi göstərir ki, hadisənin ictimai reaksiyasını və ya öz səhvini müəyyən dərəcədə dərk edib. Ancaq insanların bəziləri bunu səmimi peşmanlıq, digərləri isə reputasiyanı qorumaq cəhdi kimi qiymətləndirir. Təkcə videoya əsasən bunlardan hansının doğru olduğunu demək mümkün deyil.
   Sizdə də bu sual təbii olaraq yaranmamış oçmaz. “Milyonçu olduğu halda niyə belə etdi?” Psixologiyada buna uyğun maraqlı bir fikir var: insanın etik davranışı onun var-dövləti ilə avtomatik əlaqəli deyil. Pul insanın xarakterini mütləq dəyişmir; çox vaxt sadəcə mövcud xüsusiyyətlərini daha görünən edir. Kifayət qədər varlı insanların da xırda mənfəət üçün etik olmayan davranışlar göstərdiyi hallara rast gəlinir. Buna səbəb ehtiyac deyil, daha çox impuls, özünə həddindən artıq haqq vermə hissi və ya situasiyanı yanlış qiymətləndirmə ola bilər.