Ölməyəcək kimi yaşamaq…!

Senekanın ən məşhur fikirlərindən biri belədir:

“Biz qısa ömür yaşadığımız üçün deyil, ömrümüzün çoxunu boşa sərf etdiyimiz üçün həyat qısadır. Sanki heç vaxt ölməyəcəyikmiş kimi yaşayırıq.

“Bu fikir insan psixologiyasını çox dəqiq təsvir edir.Nə demək istəyir?İnsan ölümün qaçılmaz olduğunu bilir, amma gündəlik həyatında bunu unudur. Elə planlar qurur, elə yaşayır ki, guya qarşısında sonsuz zaman var. Vacib işləri “sabah edərəm”, sevdiklərinə “sonra vaxt ayıraram”, arzularını “təqaüdə çıxanda həyata keçirərəm” deyə təxirə salır.Senekaya görə problem ölüm deyil. Problem odur ki, insan vaxtını öz dəyərlərinə deyil, başqalarının istəklərinə, boş əyləncələrə, mənasız mübahisələrə və faydasız məşğuliyyətlərə sərf edir. Sonra isə ömrün sonunda anlayır ki, itirdiyi vaxt geri qayıtmır.

Stoiklər üçün hər gün son gün ola bilər düşüncəsi insanı qorxutmaq üçün deyil, onu daha şüurlu yaşatmaq üçündür. Əgər bu günün son günün ola biləcəyini qəbul etsən:

lazımsız inciklikləri uzatmazsan;

dəyər verdiyin insanlara vaxt ayırarsan;

məqsədlərini təxirə salmazsan;

vaxtını puldan daha qiymətli hesab edərsən.

Senekanın mesajı budur:”Ölüm uzaqda deyil; o, doğulduğumuz gündən bizimlə birlikdə addımlayır. Buna görə də hər günü tamamlanmış bir həyat kimi yaşa.”Bu fikir fatalizm deyil. Əksinə, həyatın dəyərini artıran bir baxışdır. Çünki insan sonsuz yaşayacağını düşündükcə vaxtını ucuz xərcləyir; vaxtın məhdud olduğunu qəbul etdikdə isə hər an daha mənalı olur.